Centrum Superwizji Rodzinnej - Lędziny 2015

Artykuł - "Efektywna komunikacja w rodzinie"

27 listopada 2015

W jaki sposób komunikować się w Rodzinie – czyli jak mówić o swoich potrzebach, uczuciach, oczekiwaniach, ale również o tym jak słuchać, by rozumieć siebie nawzajem…

Często komunikując się z członkami swojej rodziny używamy słów i sformułowań, które są odbierane jak atak bądź obrazę. Prowadzi to do wielu nieporozumień i niepotrzebnych konfliktów. Skuteczną komunikację może ułatwić Komunikat ”Ja”, dzięki któremu wyrażamy swoje odczucia i oczekiwania względem określonej sytuacji.

Komunikat „Ja”.

Gdy zachowujesz się tak, czuje się…

Komunikat Ja składa się z 4 składników:

  1. Wyrażanie swoich uczuć i emocji (jestem zły/szczęśliwy/smutny/rozczarowany).

  2. Opis faktów do których się odnosimy – opis konkretnego zachowania, które wzbudziło w nas wcześniej wymienione uczucia, bez oceny, bez etykiet.

  3. Wyrażenie konsekwencji sytuacji – czyli wyjaśnienie co w tej sytuacji spowodowało, że tak się poczuliśmy.

  4. Przekazanie swoich oczekiwań – czyli prośba o konkretne zachowanie w przyszłości.

Łatwo te 4 punkty zawrzemy trzymając się prostej konstrukcji zdania:

Czuję … (wyrażenie swoich emocji) …
Kiedy Ty …. (opis sytuacji oparty na faktach) …
Ponieważ … (wyjaśnienie co robię w tej sytuacji), dlatego… (skutek sytuacji)
Chcę … (oczekiwania na przyszłość)


Przykłady Komunikatu „Ja”

Czuję

Kiedy Ty

Ponieważ

Chcę

Jestem zdenerwowana

kiedy muszę czekać na Ciebie, gdy się spóźniasz

ponieważ nie wiem co się z Tobą dzieje i za ile się pojawisz

chciałabym, abyś w przyszłości wysłał do mnie sms’a, że się spóźnisz i napisał za ile faktycznie przyjdziesz

Jest mi smutno

kiedy nie pytasz mnie o moją pracę

ponieważ czuje się lekceważona

chciałabym, abyśmy więcej rozmawiali o pracy i uczuciach z tym związanych.

Stosowanie komunikatu JA na co dzień umożliwia nie tylko lepiej zrozumieć siebie, ale także partnera komunikacji. Narzędzie to poprawia jakość relacji, daje możliwość zmiany zachowania, nie doprowadzając do zranienia drugiej osoby.

W komunikacji bardzo ważne jest także aktywne słuchanie drugiej osoby. Często w rozmowie koncentrujemy się na sobie, swoich odczuciach i tym co sami chcemy powiedzieć. Wówczas partner rozmowy może poczuć się lekceważony i niezrozumiany, a komunikacja nie przynosi żadnych pozytywnych skutków.

Poprawić komunikację mogą następujące techniki:

Parafraza: to powtórzenie własnymi słowami sensu wypowiedzi rozmówcy. Nie chodzi w niej o to aby powtórzyć wypowiedź słowo w słowo, ale omówić wszystko, co jest istotą sprawy. Nie wolno niczego ważnego opuścić, niczego od siebie dodać (czyli interpretować) niczego zniekształcać. Parafrazując używamy sformułowań:

Odzwierciedlenia – to komunikaty (werbalne lub niewerbalne) skierowane do rozmówcy, mające na celu pokazanie, że jesteś świadomy i rozumiesz to jak się czuje twój rozmówca bez wskazywania czy zgadzasz się z nim czy nie. Np. Widzę że Cię to zmartwiło, widzę że jesteś zadowolona z tej wiadomości lub przyjmowanie tej samej pozycji ciała tego samego tonu głosu.

 

Pauzy – jest to świadoma przerwa w mówieniu pozwala rozmówcy zebrać myśli zachęca go do odpowiedzi. Trwa od 5 do 10 sekund.

 

Pytania pogłębiające – zachęcają rozmówcę do omówienia konkretnego zagadnienia na głębszym poziomie np. czy możesz mi powiedzieć cos więcej, czy możesz podać więcej szczegółów.

 

Pytania naprowadzające – pozwalają rozmówcy dać tylko jedną odpowiedź, która jest wbudowana w pytanie, prowadzi do odpowiedzi którą chcesz usłyszeć, jest pomocne do potwierdzenia twoich przypuszczeń powinny być zastosowane jedynie po pełnej dyskusji, czasami pomagają w podjęciu decyzji.

 

Krótkie potwierdzenia są to krótkie stwierdzenia bądź sygnały niewerbalne za pośrednictwem których dajesz rozmówcy znać że jesteś zainteresowany tym co mówi, np. rozumiem, kontynuuj, to bardzo ważne, mhm, potakiwanie.

 

Pytania otwarte daje rozmówcy możliwość udzielania wielu różnych odpowiedzi i zaczyna się tak: co sądzisz o, co myślisz, jak chciałbyś itp.

Skuteczna komunikacja wymaga także poznania nieefektywnych komponentów rozmowy. Świadomość negatywnych czynników komunikacji ułatwia uniknięcie błędów w wymianie informacji, poglądów czy uczuć.

Błędy komunikacyjne:

  1. Osądzanie polega na krytykowaniu, wyrokowaniu, obrażaniu, wypowiadaniu zdecydowanych zdań twierdzących zaczynających się od TY. Komunikaty „ty” sugeruje, że winę za zaistniałą sytuację ponosi dana osoba. Nie jest osądzaniem wypowiadanie własnych opinii w pierwszej osobie, z podkreśleniem że możemy się mylić.

 

  1. Decydowanie za innych polega na wydawaniu poleceń, rozkazywaniu, grożeniu, straszeniu, moralizowaniu, wścibskim wypytywaniu o sprawy, o jakich ktoś wyraźnie nie chce rozmawiać.

 

  1. Nadmierne skupianie się na sobie podczas rozmowy polega na zmienianiu tematu, litowaniu się, dawaniu dobrych rad - to co dobre dla mnie nie musi być takie dla kogoś innego.

 

Komunikowanie się jest nieefektywne, gdy: